Από Το Σημειωματάριό Μου – Ενότητα 6

CATEGORY: Μικρές Σελίδες Από Τη Ζωή



Η επιστροφή στην πραγματικότητα


Ίσως η μεγαλύτερη δυσκολία να μην βρίσκεται στο ότι δημιουργούμε φανταστικές ιστορίες, αλλά στο ότι κάποτε ξεχνάμε πως είμαστε οι δημιουργοί τους. Μια σκέψη που γεννήθηκε από την επιθυμία ή τον φόβο μπορεί, με το πέρασμα του χρόνου, να αποκτήσει τη βαρύτητα μιας προσωπικής αλήθειας. Επιστρέφουμε σε αυτήν, την εμπλουτίζουμε με λεπτομέρειες, αναζητούμε γεγονότα που μοιάζουν να την επιβεβαιώνουν και σταδιακά αρχίζουμε να βλέπουμε τους ανθρώπους και τις καταστάσεις μέσα από το δικό της πρίσμα. Δεν πρόκειται απαραίτητα για μια συνειδητή προσπάθεια να παραποιήσουμε την πραγματικότητα. Συχνά είναι ένας τρόπος να δώσουμε συνοχή σε όσα αισθανόμαστε, να εξηγήσουμε κάτι που δεν κατανοούμε ή να αντέξουμε την αβεβαιότητα μιας κατάστασης. Όσο περισσότερο, όμως, επενδύουμε συναισθηματικά σε μια ιστορία, τόσο δυσκολότερο μπορεί να γίνει να αναγνωρίσουμε ότι ορισμένα από τα στοιχεία της δεν προέρχονται από όσα συνέβησαν, αλλά από όσα εμείς υποθέσαμε ότι συνέβησαν ή θα συμβούν.

Η επιστροφή στην πραγματικότητα δεν είναι πάντοτε μια ευχάριστη εμπειρία. Μπορεί να απαιτεί να αποχωριστούμε μια εικόνα που μας πρόσφερε παρηγοριά, να αναγνωρίσουμε ότι ένας άνθρωπος δεν αισθάνεται όσα ελπίζαμε ή να αποδεχτούμε ότι μια σχέση δεν έχει τις δυνατότητες που της αποδώσαμε. Άλλες φορές χρειάζεται να αμφισβητήσουμε μια ιστορία που δημιουργήσαμε από φόβο και να παραδεχτούμε ότι οι προθέσεις του άλλου δεν είναι απαραίτητα εκείνες που είχαμε φανταστεί. Και στις δύο περιπτώσεις υπάρχει κάτι κοινό: καλούμαστε να εγκαταλείψουμε την ασφάλεια μιας εσωτερικής βεβαιότητας και να συναντήσουμε την αβεβαιότητα της πραγματικής ζωής. Γιατί ακόμη και ένα δυσάρεστο σενάριο μπορεί να μας φαίνεται περισσότερο οικείο από μια κατάσταση της οποίας την εξέλιξη δεν γνωρίζουμε.

Ας επιστρέψουμε για λίγο στους ανθρώπους που συναντήσαμε στις προηγούμενες ιστορίες. Στη γυναίκα που πίστεψε ότι μια καινούργια γνωριμία θα της προσφέρει τη ζωή που πάντοτε επιθυμούσε. Στον άνδρα που ανέλαβε να βοηθήσει τη σύντροφό του να ξεπεράσει τις δυσκολίες της, θεωρώντας ότι η αγάπη του θα ήταν αρκετή για να την αλλάξει. Στον άντρα που πέρασε ένα ολόκληρο απόγευμα προετοιμάζοντας τον εαυτό του για μια εγκατάλειψη που δεν είχε συμβεί. Κανένας από αυτούς δεν δημιούργησε την ιστορία του χωρίς λόγο. Πίσω από τις προσδοκίες και τους φόβους τους υπήρχαν προσωπικές ανάγκες, προηγούμενες εμπειρίες και επιθυμίες που είχαν τη δική τους σημασία. Το ερώτημα δεν είναι αν έπρεπε να αισθάνονται διαφορετικά. Είναι αν θα μπορούσαν να αναγνωρίσουν τη στιγμή που η προσωπική τους ιστορία άρχισε να καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετώπιζαν τον άλλον.

Η γυναίκα που ονειρεύτηκε μια διαφορετική ζωή θα μπορούσε κάποια στιγμή να αναρωτηθεί αν η επιθυμία της για περισσότερη ελευθερία εξαρτιόταν πράγματι από την παρουσία εκείνου του άνδρα. Ίσως να ανακάλυπτε ότι μπορούσε να ταξιδέψει, να αλλάξει συνήθειες ή να δοκιμάσει καινούργιες εμπειρίες ανεξάρτητα από την εξέλιξη της σχέσης τους. Ο άνδρας που είχε αναλάβει τον ρόλο του σωτήρα θα μπορούσε να αναγνωρίσει ότι η φροντίδα δεν του έδινε τη δυνατότητα να αποφασίζει για την πορεία της συντρόφου του. Θα μπορούσε να συνεχίσει να την αγαπά χωρίς να θεωρεί προσωπική αποτυχία κάθε δυσκολία που εκείνη αντιμετώπιζε. Και ο άντρας που φοβήθηκε την εγκατάλειψη ίσως να μπορούσε, πριν αντιδράσει, να διακρίνει την πραγματική καθυστέρηση ενός τηλεφωνήματος από την ιστορία απόρριψης που είχε δημιουργήσει γύρω από αυτήν. Καμία από αυτές τις αλλαγές δεν θα εξαφάνιζε αυτομάτως τις επιθυμίες ή τους φόβους τους. Θα τους επέτρεπε, όμως, να μην αντιμετωπίζουν κάθε εσωτερική εικόνα ως μια πραγματικότητα που οι άλλοι οφείλουν να επιβεβαιώσουν ή να διαψεύσουν.

Υπάρχει κάτι ιδιαίτερα απαιτητικό στο να γνωρίζουμε έναν άνθρωπο χωρίς να προσπαθούμε διαρκώς να συμπληρώσουμε όσα δεν γνωρίζουμε γι’ αυτόν. Στην αρχή μιας σχέσης, τα κενά είναι αναπόφευκτα. Δεν έχουμε προλάβει να ανακαλύψουμε πώς αντιδρά στις δυσκολίες, τι τον πληγώνει, ποιες ανάγκες δυσκολεύεται να εκφράσει ή πώς αντιλαμβάνεται την αγάπη. Η φαντασία μας μπορεί εύκολα να συμπληρώσει αυτές τις άγνωστες πλευρές με εικόνες που ανταποκρίνονται στις επιθυμίες μας. Όσο, όμως, η σχέση εξελίσσεται, ο άλλος αποκαλύπτει σταδιακά τον πραγματικό του χαρακτήρα. Μπορεί να μας εκπλήξει ευχάριστα, να μας απογοητεύσει ή να αποδειχθεί διαφορετικός από όσα περιμέναμε. Η ουσιαστική γνωριμία απαιτεί να του επιτρέψουμε να μας δείξει ποιος είναι, ακόμη κι όταν αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται να αναθεωρήσουμε την εικόνα που είχαμε δημιουργήσει. Δεν μπορούμε να γνωρίσουμε πραγματικά έναν άνθρωπο αν επιμένουμε να τον αναγνωρίζουμε μόνο μέσα από τα χαρακτηριστικά που του έχουμε ήδη αποδώσει.

Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας. Μπορεί να έχουμε δημιουργήσει μια προσωπική ιστορία στην οποία είμαστε πάντοτε εκείνοι που προσφέρουν, εκείνοι που εγκαταλείπονται, εκείνοι που δεν επιλέγονται ή εκείνοι που πρέπει να αποδεικνύουν διαρκώς την αξία τους. Με τα χρόνια, αυτές οι αφηγήσεις μπορεί να γίνουν τόσο γνώριμες, ώστε να δυσκολευόμαστε να αναγνωρίσουμε εμπειρίες που δεν ταιριάζουν σε αυτές. Μια πράξη φροντίδας μπορεί να μας φαίνεται ύποπτη αν έχουμε συνηθίσει να περιμένουμε την απόρριψη. Μια σχέση αμοιβαιότητας μπορεί να μας προκαλεί αμηχανία αν έχουμε μάθει να αισθανόμαστε σημαντικοί μόνο όταν μας χρειάζονται. Και μια ευκαιρία για αλλαγή μπορεί να μας τρομάζει αν έχουμε πειστεί ότι είμαστε άνθρωποι που δεν τολμούν. Η αναγνώριση αυτών των εσωτερικών ιστοριών δεν σημαίνει ότι μπορούμε να τις εγκαταλείψουμε από τη μια στιγμή στην άλλη. Μπορεί, όμως, να μας βοηθήσει να καταλάβουμε ότι ο τρόπος με τον οποίο έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε τον εαυτό μας δεν περιγράφει αναγκαστικά όλες τις δυνατότητές μας.

Ίσως γι’ αυτό η πραγματικότητα να χρειάζεται περισσότερο χώρο απ’ όσο της αφήνουμε μερικές φορές. Χώρο για να μας εκπλήξει, να μας διαψεύσει, να μας αποκαλύψει κάτι που δεν είχαμε προβλέψει. Όταν έχουμε ήδη αποφασίσει πώς θα εξελιχθεί μια σχέση, τι θα μας πει ένας άνθρωπος ή ποια θα είναι η κατάληξη μιας προσπάθειας, κινδυνεύουμε να αντιμετωπίζουμε το παρόν σαν μια απλή επιβεβαίωση όσων έχουμε φανταστεί. Μπορεί να μην ακούμε πραγματικά μια απάντηση, επειδή έχουμε ήδη προετοιμάσει τη δική μας. Να μην αναγνωρίζουμε μια αλλαγή, επειδή περιμένουμε την επανάληψη του παρελθόντος. Ή να προσπερνούμε μια καινούργια δυνατότητα, επειδή δεν περιλαμβάνεται στην ιστορία που έχουμε σχεδιάσει για τη ζωή μας. Κάποτε, για να ανακαλύψουμε τι πραγματικά συμβαίνει, χρειάζεται να αφήσουμε για λίγο στην άκρη όσα πιστεύουμε ότι γνωρίζουμε.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να πάψουμε να ονειρευόμαστε. Η φαντασία είναι εκείνη που μας επιτρέπει να δούμε δυνατότητες πέρα από τις σημερινές μας συνθήκες, να δημιουργήσουμε κάτι που δεν υπήρχε και να αναζητήσουμε μια ζωή περισσότερο κοντά στις επιθυμίες μας. Χωρίς αυτήν, πολλές ανθρώπινες επιλογές δεν θα είχαν πραγματοποιηθεί ποτέ. Η διαφορά βρίσκεται ίσως στον τρόπο με τον οποίο σχετιζόμαστε με όσα φανταζόμαστε. Μπορούμε να επιθυμούμε μια σχέση χωρίς να θεωρούμε δεδομένη την ανταπόκριση του άλλου. Να ελπίζουμε σε μια αλλαγή χωρίς να την αντιμετωπίζουμε ως βεβαιότητα. Να αναγνωρίζουμε έναν φόβο χωρίς να τον μετατρέπουμε αμέσως σε πρόβλεψη. Και να δημιουργούμε σχέδια για το μέλλον γνωρίζοντας ότι η ζωή μπορεί να μας οδηγήσει σε διαφορετικές διαδρομές, ορισμένες από τις οποίες ίσως αποδειχθούν εξίσου σημαντικές με εκείνες που αρχικά είχαμε επιλέξει.

Οι ιστορίες που πλάθουμε μέσα μας δεν είναι απαραίτητα εμπόδια στην πορεία μας. Συχνά μας αποκαλύπτουν τι επιθυμούμε, τι φοβόμαστε, τι μας λείπει και τι εξακολουθούμε να αναζητούμε. Μπορούν να γίνουν αφορμή για αυτογνωσία, αρκεί να μη ζητούμε από την πραγματικότητα να τις ακολουθεί πιστά. Γιατί οι άνθρωποι που συναντούμε έχουν τις δικές τους επιθυμίες, τους δικούς τους φόβους και τις δικές τους ιστορίες, οι οποίες δεν συμπίπτουν πάντοτε με τις δικές μας. Και η ζωή, όσο κι αν προσπαθούμε να προβλέψουμε την εξέλιξή της, διατηρεί πάντοτε τη δυνατότητα να μας αιφνιδιάσει.

Ίσως, τελικά, να μην χρειάζεται να εγκαταλείψουμε τα σενάρια που πλάθουμε μέσα μας, αλλά να μάθουμε να τα αναγνωρίζουμε ως δικές μας δημιουργίες. Να μπορούμε να τα παρατηρούμε με τρυφερότητα, να κατανοούμε τις επιθυμίες που τα γέννησαν και, όταν χρειάζεται, να τα αφήνουμε να αλλάζουν. Γιατί όσο πολύτιμη κι αν είναι μια ιστορία που έχουμε φανταστεί, δεν παύει να αποτελεί μία μόνο από τις πιθανές εκδοχές της ζωής μας. Κι ίσως η μεγαλύτερη ελευθερία να βρίσκεται ακριβώς εκεί: στο να μπορούμε να ονειρευόμαστε το αύριο, χωρίς να χάνουμε τη δυνατότητα να ανακαλύπτουμε το σήμερα.

The End…

PsyCatherine.com

Our Blog Timeline

Scroll to Top